algemeen - begeleiders - faq

Meditatie

Binnen het boeddhisme wordt meditatie gezien als de meest effectieve manier om te komen tot een werkelijk inzicht in het menselijk bestaan en in de oorzaken van het menselijk lijden.
In het algemeen kunnen vrijwel alle meditatievormen worden verdeeld in twee hoofdvormen:

concentratie- of kalmtemeditatie (samatha).
bewustwordings- of inzichtmeditatie (vipassana).

Concentratie-meditatie

Bij concentratie-meditatie probeer je je geest op één punt te richten, meestal de gewaarwording van de ademhaling, of een mantra (een speciale klank of tekst die je in stilte herhaalt), soms ook een visueel object. Alle andere gewaarwordingen probeer je buiten te sluiten.
Door het vernauwde en één-puntige bewustzijn kan vrij snel een diepe rust en ontspanning ontstaan. Mentale stoorzenders hebben geen invloed meer en je wordt uiteindelijk één met het object van meditatie. Concentratie gaat zich manifesteren als onwankelbaarheid.
Deze ervaringen van diepe concentratie kunnen zeer aangenaam zijn, maar daardoor ook verslavend. In het dagelijks leven is het niet mogelijk om een diepe concentratie te behouden en kunnen ieder moment moeilijk te hanteren gevoelens en emoties ontstaan die de harmonie verstoren.
Het Vipassana Centrum organiseert regelmatig activiteiten waarbij we mediteren op metta. Metta betekent liefdevolle vriendelijkheid, of onvoorwaardelijke liefde, en is een kernbegrip in het boeddhisme. Mediteren op metta is een vorm van concentratiemeditatie. Middels het in stilte reciteren van zinnen en het toepassen van eenvoudige visualisaties ontwikkelen we metta voor onszelf en anderen. Door de oefening groeit het zelfvertrouwen, zelfacceptatie en de verbondenheid met alle levende wezens. Het opent het hart en draagt bij aan een onbegrensde geest.

Inzichtmeditatie

Ook de Boeddha beoefende intensief concentratie-meditatie, maar kwam tot de conclusie dat deze meditatievorm weliswaar zeer heilzaam kan zijn maar uiteindelijk geen oplossing biedt voor de diepere problemen van het leven. Zijn ontdekking was dat het ontwikkelen van opmerkzaamheid, in de zin van inzicht-meditatie, wel deze oplossing kan bieden en kan leiden tot een wezenlijk inzicht in het menselijk bestaan.
Vipassana-meditatie is een meditatievorm, waarbij het ontwikkelen van opmerkzaamheid centraal staat en waarbij je kunt leren om op een directe en ongekleurde manier ervaringen in jezelf te observeren. In tegenstelling tot concentratie-meditatie worden gedachten of gevoelens die in je opkomen niet genegeerd of onderdrukt. Bij vipassana-meditatie probeer je ieder moment van moment-tot-moment bewust te zijn van wat er zich maar aan je voordoet, zonder datgene dat je aandacht heeft van commentaar te voorzien of te beoordelen of veroordelen.
Vipassana-meditatie is een eenvoudige en directe oefening in het van moment-tot-moment gewaar zijn van de mentale en fysieke processen in jezelf door kalme en gerichte aandacht. Hierdoor kan een helder en bevrijdend inzicht ontstaan dat je leert hoe je als mens in elkaar zit en hoe je op een vaardiger manier om kunt gaan met de wisselvalligheden in het leven. Door middel van het beoefenen van inzichtmeditatie kun je je bewust worden van - in het dagelijkse leven vaak onbewuste - mentale en fysieke verschijnselen in jezelf. Het is een proces van thuiskomen bij wat zich in het hier-en-nu aan je voordoet, een bewustwordingsproces met als doel het realiseren van helderheid, zuiverheid van geest en bevrijdend inzicht.
Vipassana-meditatie is een beproefde methode die niet alleen een zuiverende en genezende werking op je karakter heeft, maar ook intuïtieve inzichten geeft in het vergankelijke, onbevredigende en onbeheersbare karakter van het bestaan.
Het maakt daarbij niet uit welke levensovertuiging je aanhangt. Het is vooral belangrijk dat je op een open en eerlijke manier je eigen leven gaat bestuderen, zonder uit te gaan van vooronderstellingen of ideeën.

Oefeningen

Vipassana-meditatie kan zittend, liggend, lopend en staand beoefend worden. Doorgaans word de meeste tijd beteed aan de zit- en loopmeditatie, die afwisselend worden beoefend. Bij de zitmeditatie wordt de ademhaling gebruikt als een 'anker' om je aandacht op te richten, bij de loopmeditatie wordt hiervoor de beweging van de voet gebruikt. Na voldoende oefening is het echter mogelijk om in alle dagelijkse levensactiviteiten en bij alle wisselvalligheden in het leven opmerkzaamheid te ontwikkelen.

Er is echter maar een manier om te weten of vipassana-meditatie iets voor je is, namelijk door het gewoon te doen. Hiertoe kan je het best contact zoeken met actieve beoefenaars of deelnemen aan een programma om op die manier je de meditatie eigen te maken. Dus: don't hesitate, just meditate!

Geluidsbestanden met instructies

Wie een indruk wil hebben van hoe een begeleide meditatie eruit kan zien, kan gebruik maken van onderstaande links naar een tweetal geluidsbestanden. De bestanden zijn geluidsopnamen in mp3-formaat van basisinstructies voor zit- en loopmeditatie. (Om te downloaden via Internet Explorer onder Windows: klik met de rechtermuisklik op de link, en kies Doel opslaan als ...).

De bestanden zijn uitdrukkelijk bedoeld om een indruk te geven, ze zijn niet bedoeld als op zichzelf staande instructie om zonder verdere begeleiding te gebruiken. We raden je altijd aan om contact te zoeken met actieve beoefenaars.