Kamerlingh Onnesstraat 71
9727 HG Groningen
Tel: 050 - 5276051
St. Vipassana-Meditatie Groningen giro 5914431
Kamerlingh Onnesstraat 71
9727 HG Groningen
Tel: 050 - 5276051
St. Vipassana-Meditatie Groningen giro 5914431
Veel gestelde vragenDe beoefening van inzichtmeditatie vindt haar oorsprong in de traditie van het Theravada-boeddhisme. In grote lijnen kun je stellen dat er twee grote stromingen te vinden zijn in het boeddhisme: het Mahayana- en het Theravada-boeddhisme. De Mahayana-traditie (letterlijk 'het grote voertuig') is ontstaan toen het boeddhisme zich begon te verspreiden naar Noord-Aziatische landen, zoals Tibet, China, Korea en Japan. De Theravada-traditie (letterlijk 'de adviezen van de ouderen') bleef beperkt tot Zuid-Azië en verspreidde zich naar Sri Lanka, Birma, Thailand, Cambodja en Laos.
Het woord 'vipassana' bestaat uit twee samengevoegde begrippen. 'Passana' betekent 'zien' en verwijst naar een intuïtief begrijpen van de werkelijkheid; 'vi' betekent 'op verschillende manieren' en verwijst naar verschillende vormen van bevrijdend inzicht, die ontstaan uit de beoefening van vipassana meditatie. De meest gangbare Nederlandse vertaling voor vipassana meditatie is 'inzichtmeditatie'.
A. Het uiteindelijke doel van de beoefening van inzichtmeditatie is het volledige zuiveren van de geest van verlangen, haat en verblinding. Op een minder hoog niveau leidt de beoefening van inzichtmeditatie tot innerlijke rust, vrijheid en het vermogen om dingen en situaties te accepteren zoals ze zijn. Inzicht helpt je om dingen te kunnen zien zoals ze werkelijk zijn. Je wordt je meer bewust van wat zich in het hier-en-nu in en aan je voordoet, in lichaam en geest. Daarnaast word je je meer bewust van de vergankelijkheid, kwetsbaarheid en onbeheersbaarheid van alles. Er ontstaat een grotere flexibiliteit; je kunt bronnen van stress en de ups en downs in het leven op een evenwichtiger en meer adequate manier hanteren. Uiteindelijk kun je een inzicht realiseren, waarbij een volledige innerlijke bevrijding plaatsvindt.
A. In feite is inzichtmeditatie geschikt voor alle mensen van 7 tot 119 jaar oud, ongeacht kleur, geslacht, nationaliteit of levensovertuiging. Als mens ervaren we immers allemaal bepaalde moeilijk hanteerbare emoties of 'ziektekiemen', zoals vorm van verlangen, haat en verwarring. Vipassana- of inzichtmeditatie kun je beschouwen als een levenstherapie die gevolgd kan worden door een ieder die wijsheid, mededogen en innerlijke vrijheid wil realiseren.
De beoefening van inzichtmeditatie is niet geschikt voor mensen die (nog) midden in een psychotisch ziektebeeld zitten of nog maar net herstellende zijn van een psychose. Ontspanningsoefeningen, yoga, tai chi en dergelijke zijn dan waarschijnlijk meer geschikte manieren om te herstellen. Verder is vipassana meditatie geschikt voor iedereen.
In feite kan vipassana meditatie ieder moment van de dag beoefend worden. Om op een gemakkelijke manier opmerkzaamheid te kunnen ontwikkelen zijn zit-, loop- en ligmeditatie echter de meest geschikte (basis)houdingen. Na verloop van tijd wordt het ook eenvoudiger om meditatieproces te integreren in dagelijkse bezigheden zoals eten, drinken of andere meer complexe activiteiten.
Uiteindelijk maakt het niet uit of je boeddhist, christen, humanist, islamiet, hindoeïst, jood, agnost of atheïst bent. Het beoefenen van inzichtmeditatie kun je beschouwen als een uitnodiging om op een open, niet-oordelende manier te observeren wat zich in het hier-en-nu in of aan je voordoet; een eventuele levensovertuiging hoeft daarbij geen belemmering te zijn. Het beoefenen van inzichtmeditatie wordt wel omschreven als een objectieve en daardoor wetenschappelijk studie van het leven in het hier-en-nu. Je hoeft dan ook geen rituelen of religieuze handelingen te verrichten; het is voldoende om alleen maar waar te nemen en te registreren wat zich in het hier-en-nu in of aan je voordoet.
A. Ja en nee. Het psychologische principe of de methode is vrij eenvoudig en duidelijk gestructureerd. In de praktijk blijkt bijna iedereen echter een flinke tijd nodig te hebben om een werkelijke diepgang in het meditatieproces te krijgen. Hiervoor zijn verschillende oorzaken aan te wijzen:
Vaak denken mensen dat je al rustig moet zijn als je begint met meditatie. In feite maakt het voor de beoefening van inzichtmeditatie echter niet uit of je onrustig, gespannen, moe of ziek bent. Datgene wat je als afleiding of als stoorzender ervaart kun je accepterend (leren) observeren en benoemen of registreren, zo lang en zo vaak dergelijke ervaringen op de voorgrond zijn. Wél belangrijk is een bepaalde motivatie en openheid om te kijken naar wat er zich op het moment in of aan je voordoet en om de adviezen van een begeleider zo veel mogelijk te volgen. Je kunt echter zelf bepalen hoe vaak en hoe lang je wilt mediteren. Het je vertrouwd maken en diepgang krijgen in het meditatieproces heeft tijd en oefening nodig.
Als je (door ouderdom of door medische klachten) moeilijk of niet met gekruiste benen kunt zitten, dan is het verstandig om dit van tevoren te melden bij degene die de meditatiesessie begeleidt. Soms is het dan geadviseerd om met de billen op één of meerdere kussens te gaan zitten en eventueel ook één of meerdere kussens onder de knieën te leggen, zodat je gemakkelijker kunt zitten. Als ook dit niet gaat, dan kun je op een zitbankje gaan zitten. Bij sommige klachten (bijvoorbeeld grote stramheid of knieklachten) is het beter om op een stoel te gaan zitten. Voor alle zithoudingen geldt: ontspannen rechtop. Tenslotte: in het geval van sterke medische (bijvoorbeeld hardnekkige rugklachten) of andere gezondheidsproblemen dan kan ook altijd de ligmeditatie beoefend worden: liggend op de rug of op de zij.
Zorg ervoor dat je ontspannen rechtop zit: niet stijf als een plank maar ook niet helemaal ingezakt. Ook het hoofd is rechtop, de ogen zijn gesloten en de handen kun je houden zoals je dat zelf prettig vindt: tezamen in de schoot of op de dijbenen, al naar gelang. Als je een strakke buikriem om hebt is het verstandig die wat losser te maken, zodat de buik vrij is. Als je fysieke pijn of ongemak gaat ervaren, dan kun je dit in eerste instantie gebruiken als een waardevol meditatieobject. Je kunt je dan bewust zijn van het gevoel en dat innerlijk benoemen of registreren als 'pijn', 'pijn', 'pijn' of als 'voelen', 'voelen', 'voelen' ... zoals en zo lang dergelijke gevoelens op de voorgrond zijn. Als lichamelijke gevoelens echter ondraaglijk worden, dan hoef je niet te forceren en krampachtig stil te blijven zitten. Je kunt dan de ondraaglijkheid van het gevoel opmerken en dan rustig, de bewegingen observerend en registrerend, je houding veranderen en bijvoorbeeld een been strekken. Je hoeft je daarbij geen zorgen te maken dat je anderen zou verstoren in hun meditatieproces, zij kunnen op dat moment het horen van geluid immers weer bewust zijn en registreren. Zo lang het mogelijk is kan stil blijven zitten en ongemak observeren en benoemen waardevol zijn, om je vertrouwd te maken met dat aspect van het leven. Je hoeft echter niet te forceren. Bemerk je dat een gevoel ondraaglijk is, wees dan vrij om (opmerkzaam) te veranderen van houding.
Dit hangt helemaal van je motivatie, tijd en levensstijl af. Als je kunt en wilt dan is een dagelijkse beoefening van meditatie zeer vruchtbaar. Een regelmatige beoefening van meditatie werkt als het regelmatig bijhouden van een moestuin. Als je een moestuin een langere tijd niet onderhoudt, dan beginnen vormen van onkruid te woekeren, waardoor de goede groentes niet meer kunnen groeien. Een dagelijkse beoefening van meditatie kan beschouwd worden als een manier om het gemoed vrij en schoon te maken en te houden. Als een dagelijkse 'onderhoudsbeurt' echter niet haalbaar voor je is, dan is het ook prima om bijvoorbeeld elke andere dag of elke week één keer te mediteren. Al naar gelang de behoefte en mogelijkheden om te mediteren. Het maakt daarbij niet uit op welk tijdstip van de dag je mediteert, elke tijd is een goede tijd. Ook de lengte van de periode die je besteedt aan meditatie is niet vastgelegd. Als je kunt is een uur heel mooi, ik zit zelf echter meestal 30-45 minuten. Als ook dat een te hoge opgave blijkt te zijn dan is elke periode tussen de 2 en de 20 minuten ook goed. Kijk maar wat haalbaar is. Voordat je begint te mediteren is het raadzaam om het eventuele antwoordapparaat aan te zetten of de telefoonstekker uit het stopcontact te halen. Ook is het aangeraden om een stil plekje in huis op te zoeken en een klokje te zetten. Ook de meditatiehouding kun je zelf bepalen. Zit- en loopmeditatie blijken echter de meest geschikte basishoudingen.
Begeleiding bij het vertrouwd raken met het meditatieprincipe is onontbeerlijk. Er zijn namelijk vrij veel valkuilen, waarin je tijdens het mediteren terecht kunt komen. Doordat je je in veel gevallen niet bewust bent van die valkuilen, kan je meditatieproces stagneren. Begeleiding is dus heel belangrijk. Iemand die meer ervaring heeft met het bewandelen van het spirituele pad, kan je immers veel gemakkelijker wijzen op obstakels en valkuilen, die je zelf (nog) niet duidelijk als zodanig herkent. Als je meer vertrouwd bent met het meditatieprincipe, dan kun je ook veel gemakkelijker doorgaan zonder regelmatige begeleiding. In de praktijk blijkt echter dat ook ervaren mediterenden nog regelmatig begeleiding zoeken (bijvoorbeeld bij retraites) om zich zo nu dan te blijven spiegelen en niet onbewust vast te lopen of te stagneren. Sommige mediterenden vinden het prettig één begeleider te hebben, andere mediterenden vinden het juist leerzaam om verschillende begeleiders te hebben. Al naar gelang je behoefte en mogelijkheden. Een open maar ook kritische houding is hierbij zeer op z'n plaats. Zoals de Boeddha zelf zei: 'Je hoeft niets zo maar aan te nemen ... kijk of het volgen van adviezen je goed doet en leidt tot een diepere mate van harmonie en innerlijke vrijheid. Als dit het geval is, dan kun je de betreffende adviezen met een gerust hart volgen. Als dit niet zo is, dan kun je altijd stoppen'. Naast begeleiding kan ook het lezen van boeken en andere literatuur omtrent het beoefenen van meditatie zeer stimulerend en verhelderend werken. Voor informatie met betrekking tot meditatieactiviteiten van het Vipassana Meditatiecentrum kun je kijken bij activiteiten. Op links kun je informatie over andere meditatiesites op het internet vinden.
Het mooie van inzichtmeditatie is de eenvoud van de meditatievorm en haar vele toepassingsmogelijkheden in het dagelijkse leven. Misschien dat de opmerkzaamheid tijdens de dagelijkse levensactiviteiten niet zo scherp en continu zal zijn als tijdens meditatieretraites. Op een meer algemeen observerende manier en in het omgaan met de ups en downs van het leven kan het ontwikkelen van opmerkzaamheid echter een zeer waardevolle, helende functie hebben. Enkele concrete voorbeelden hiervan:
Een meditatieretraite is een periode, die je zo veel mogelijk in stilte doorbrengt (behalve interviews of gesprekken met de begeleider over het meditatieproces). Alles wat je doet tijdens een retraite maak je deel van het meditatieproces. Het doel van een retraite is het verdiepen van het meditatieve inzicht en het ontwikkelen van innerlijke harmonie en inzicht.
Dus: don't hesitate and meditate!